Donderdag van de Vleesonthouding – de crisis in de Genadegave van het vasten en onthouden

De Verzoekingen van Christus als mens en Zijn Overwinningen; The Temptations of Christ as man and His Victories.

    Wee hun, want zij zijn de weg van Kaïn [Hebr.= bezit maker (letterlijk smid)] opgegaan, zij zijn voor de verleiding van een Bileam’s-loon [Hebr.= ‘loon niet van het volk’] bezweken en door het verzet van een Korach [Hebr.= ‘kaalheid’] ten onder gegaan.
Dezen zijn de schandvlekken bij uw liefdemalen, zij, die zonder schroom tezamen feesten om zichzelf te weiden; wolken, die geen water geven, daar zij door winden voorbij gejaagd worden; bomen, die in de late herfst geen vrucht geven; tweemaal gestorven zijn zij en ontworteld; wilde baren der zee, die hun eigen schande opschuimen; dwaalsterren.
Voor hen is de donkerste duisternis voor eeuwig weggelegd.
Ook over hen heeft Henoch
[Hebr.= ‘toegewijd’], de zevende van Adam [Hebr.= ‘mens uit de aarde’] af, geprofeteerd, zeggend:
Zie, de Heer is gekomen met zijn heilige tienduizenden, om over allen de vierschaar te spannen en alle goddelozen te straffen voor al hun goddeloze werken, die zij goddeloos bedreven hebben, en voor al de harde taal, die de goddeloze zondaars tegen Hem gesproken hebben.
Dit zijn de morrenden, mokkend om hun lot, wandelende naar hun begeerten, maar hun mond spreekt hoogdravend, als zij omwille van het voordeel [de mensen] in hun gezicht vleien.
Gij echter, geliefden, herinnert u de woorden, die voor dezen gesproken zijn door de apostelen van onze Heer Jezus Christus, dat zij tot u hebben gezegd:
  Aan het einde van de tijd zullen er spotters komen, die naar hun eigen goddeloze begeerten zullen wandelen.
Zij zijn het, die scheuringen maken, natuurlijke mensen, die de Geest niet hebben.
Maar gij, geliefden, bewaart uzelf in de liefde van God, door uzelf op te bouwen in uw allerheiligst
Geloof en door te bidden in de Heilige Geest, verwachtende de ontferming van onze Heer Jezus Christus ten eeuwigen leven.
En weest ook barmhartig jegens sommigen, die twijfelen, redt hen door hen uit het vuur te rukken, maar weest jegens anderen barmhartig in vreze, uit afkeer zelfs van het kleed, dat door het vlees bevlekt is.
Hem nu, die u voor struikelen kan behoeden en onberispelijk doen staan voor Zijn Heerlijkheid in grote vreugde, de enige God, onze Heiland, zij door Jezus Christus, onze Heer, Heerlijkheid, Majesteit, Kracht en Macht voor alle eeuwigheid, en nu en in alle eeuwigheden! Amen”
Judas 11-25. lezing donderdag van de vleesonthouding.

Het lijden van Christus, Zijn dood en Heerlijke Opstanding, geven ons door het vasten tijdens  de grote en heilige vastentijd een speciale betekenis en waarde.
Het lijden en de Opstanding van de Heiland vestigen tevens al onze Hoop op onze Opstanding ten eeuwige leven. Maar om deze hoop te bereiken om de eeuwig levenschenkende zegen te ontvangen, kan het niet anders dan dat wij de reinheid en heiligheid van het leven van Christus trachten te imiteren, hebben we -net als de Verlosser- behoefte aan geestelijk voedsel [manna] om met Hem hetzelfde pad van het leven te doorlopen. Door afstand te nemen van jezelf, de zelfverloochening ga je in tegen de wensen van onze natuur en haar neiging om te zondigen.
De jaarlijkse grote en heilige periode van het vasten is voor ons Orthodoxen en periode van bezinning, deze vastenperiode is van oudsher van grote betekenis en omvat een principiële waarde, welke naar min mening te maken heeft met ons basisprincipe. Het lijden en de Opstanding van onze Heer en Zaligmaker staat immers voor onze persoonlijk Hoop op de Opstanding, het eeuwige leven.
Jaarlijks maken wij derhalve een periode door waarbij wij ons trachten terug te brengen tot ons oorspronkelijke uitgangspunt van het Geloof, een instelling om ons persoonlijk proces in Christus opnieuw op te starten. Om deze Hoop op nieuw eeuwig leven in te blazen, dienen wij door vasten en gebed de reinheid en heiligheid van het leven in Christus te imiteren.
De meeste mensen om mij heen verbazen zich echter over het feit dat er ná het Carnaval een periode van vasten aanbreekt. Over Carnaval hoor je immers in het nieuws, want daar gaat iedereen zich aan liederlijk gedrag te buiten – dat valt op, nietwaar?
Er volgt een beleefde reactie en men gaat weer verder, een enkeling vraagt door en toont verbazing dat dit in -het hier en nu- nog plaats vindt, zij vergelijken dit wel met in het zwart getooide mensen, die zich een Jihad voor ogen hebben gesteld. De mens blijkt dus òf volledige onverschillig òf volkomen onwetend te staan ten opzichte van het gegeven van onze christelijke vasten.
Ze weten in het geheel niet wanneer er gevast, dat dit een vast gegeven is binnen het kerkelijk bestaan, wanneer en op welke dag het vasten wordt toegepast, wanneer het begint en wanneer het voorbij is, laat staan -hoe en wat- er vandaag de dag wèl niet àf-gevast wordt.

Vasten is van oorsprong onlosmakelijk verbonden met gebed.
Zelfs onder christenen [ook orthodoxe] zijn er navolgers van Christus, die het vasten tegenwoordig als onnodig en nutteloos beschouwen, zelfs volledig uit hun dagelijks patroon hebben uitgebannen.
Toch zegt Christus heel nadrukkelijk in Zijn Pedagogie, dat gebed ondersteund dient te worden door te vasten. Hiermee is immers de combinatie gelegd in de strijd tegen de vijand van de mens.
Het vormt een strategie en is een een wezenlijk onderdeel van jouw arsenaal aan verdedigingswapens tegenover een listige vijand die op zoek is naar jouw ondergang en weet zeer nauwkeurig jouw zwakke punten, jouw kwetsbare plekken en elke aanleiding waardoor hij jou kan verslinden.
De verandering in het eetpatroon van vet en rijk voedsel ondersteunt de verandering van het hart.  Een grote groep van de Orthodoxe navolgers komen voorafgaand aan het vasten tevens in familiekring of als samenkomst bijeen en beginnen het vasten met een feestmaal [’n blini-avond].
Bij andere aangelegenheden is de tafel rijkelijk gevuld met rijk en vet voedsel, zoals al het vlees, pluimvee, enz. Bij een feestmaal zet je immers je familie het beste voor – alsof je voor één gelegenheid de verleidingen wegwuift:
    Werkt niet om de spijs, die vergaat, maar om de spijs, die blijft tot in het eeuwige leven, welke de Zoon des mensen u geven zal; want op Hem heeft God, de Vader, Zijn zegel gedrukt”  John.6: 27
– het is immers Christus, Die het brood is, dat uit de hemel is nedergedaald.

H. Ephraïm, de Syriër houdt ons de volgende gelijkenis voor omtrent het aardse voedsel tegenover het voedsel van het Hemels Koninkrijk:
Bij een feestmaal op aarde gebruiken wij doorgaans brood en de mens werkt er hard voor om het te verkrijgen, kan er maar deels van profiteren en de rest wordt door het lichaam opgenomen.
Hier tegenover staat het feestmaal van het Koninkrijk, hetgeen de mens in het paradijs reeds was bereid en de vruchten bevat van de Heilige Geest: ‘ Liefde, Vreugde, Vrede, Zelfbeheersing, Geduld, Goedheid, Trouw, Zachtmoedigheid en Vriendelijkheid’
Gal.5: 22-23.
De H. Ephraïm, de Syriër stelt zich het Koninkrijk/ het Paradijs voor als gevuld met levende en bewegende bomen die zich in een zodanige volgorde naar de gelovige bewegen in een poging hem te laten genieten van het leven in het Paradijs; zij leunen zich voorover naar de mens toe en spreiden hun takken uit opdat de mens van haar vruchten mag plukken, hetgeen je kunt opvatten als een tegemoet komend gebaar uit liefde.
De navolger van Christus, de Gelovige wordt echter verteld dat hij/zij zijn/haar handen niet nodig heeft om de vruchten te plukken, maar de Heilige Geest dient de gelovige voor te bereiden op het nieuwe verblijf in het Koninkrijk/Paradijs.
Dan is er nog een boom die zachtjes in de richting van de gelovige beweegt om
hem/haar innerlijke vreugde en hemelse vrede te brengen; en
een andere boom brengt hem/haar een drankje uit de rivier van stromend water,
hetgeen zijn/haar dorst doet lessen en hij/zij heeft nooit meer behoefte aan het water wat deze wereld hem òf haar aanbiedt.
In het Hemels Koninkrijk/Paradijs blijven alle bomen doorlopend in bloei staan en brengen vruchten voort, hetgeen geen menselijk oog ooit heeft gezien.
Dit toekomstig Hemelse Koningsmaal heeft een driegangenmenu:
– De zoete bries van de Vrede die alle angst van beproevingen en ontberingen
omvormt tot zachte dauw, welke de ziel troost biedt en haar tot het Engelenleven doet komen.
– Het werk van de Heilige Geest in dit hemels koningsmaal, welke de vlam van liefde in het hart van de gelovige doet ontbranden.
– Deze liefde wordt allereerst versterkt naar God, vervolgens naar de mensen en
zelfs tot onze vijanden.
De H. Ephraim de Syriër ziet dat dit bij de navolger van Christus, de gelovige
zachtheid en vriendelijkheid oproept die op een voedende moeder lijkt in de wijze waarop zij haar kind voedt.
Het belangrijkste is dat de voorbereiding op het vasten een periode voor ons hart zou zijn om aan de wereld en al haar verlangens te ontsnappen alsof wij met de Theotokos, de Moeder God’s naar de tuin onderweg zijn om onze “Opgestane Christus” te ontmoeten en ons aan Hem vast te klampen en niet langer ook nog maar iets van deze wereld te verlangen.

Maar waarom bestaat er dan -vandaag de dag- zelfs nog onder orthodoxen geen animo meer zich voor het vasten in te zetten?
Ik denk dat dit voortkomt uit het feit, dat:
1.]. Ze worden beïnvloed door hun omgeving – hun verblijf in de wereld – onder de niet-gelovigen.
Onze tegenstrever heeft beslag gelegd op allerlei ketterijen en hebben een plek ingenomen in ons dagelijks bestaan.
In orthodoxe landen werken innemende zich Christus’ leer navolgende scholen actief samen met scholen en instellingen, maar zelfs die geloofsgemeenschappen blijken gecamoufleerde navolgers van de vrije Roomse leer te zijn. Onder invloed van allerlei vernieuwende stromingen hebben dit soort gelovigen niet alleen de consequente leer, maar ook het vasten de deur toegewezen.
Evenzo hebben vele zich Oecumenisch noemende scholen van andere gezindten en achtergrond het vasten volledig afgeschaft, om nog maar niet te spreken van alternatieve vrije scholen, die de christelijke leer dusdanig verbasteren dat door het opgetrokken rookgordijn de boom der kennis van goed en kwaad opnieuw tot blasfemie oproept. Op deze wijze wordt de basis tot de minachting voor het vasten systematisch verspreidt.
Het gaat daarbij zover dat ook de Orthodoxen hierdoor beïnvloed worden en de oproep tot vasten niet langer serieus nemen.
2.]. De globalisering, het eenzijdig verspreiden van gelijkvormigheid in gedrag en cultuur beïnvloedt onze jeugd. De eenzijdig gerichte pedagogie van het onderwijs, waarbij persoonlijke ontwikkeling alleen nog maar draait om economisch verdien- en consumenten- gedrag heeft een ondermijnend effect op alles wat met religieus leven te maken heeft. Derhalve wordt dit ook gezien door orthodoxe christenen, die alleen al t.a.v hun wekelijks vasten op woensdag en vrijdag daarin beïnvloed worden.
3.]. Reeds vanaf 1924 hebben duistere krachten het Oecumenisch Patriarchaat ertoe aangezet haar theologisch perspectief te laten weerspiegelen met die van roomse en protestantse richting. Het doel hiervan was de Orthodoxie een gelijkwaardige [eerste] plaats te verwerven met haar christelijke bloedgroep en haar van haar visie op de Blijde Boodschap in kennis te stellen, het zgn. MRA-project van wederzijdse erkenning. Het gevolg was dat zij zich door de mentaliteit van haar christelijke medebroeders liet overweldigen, als het ware hun mentaliteit overnam, alsmede hun leringen en hun gedrag; op diezelfde wijze werd de wijze van omgang met het begrip –‘hoe te vasten’– ondersteboven gehaald. En indien we slechts laten zien dat we alleen de Kerk in haar toezichthouders respecteren, hierbij alleen rekening houden met degenen die meer schijnen te weten, gebeurt dit vanuit een bepaald wereld-gericht belang: niet omdat we diep vanuit onze ziel geloven.
Hoe meer we worden losgemaakt van de wereldse invloed en onszelf overgeven aan de Wil van God, hoe meer we bevrijd zullen worden van onze hoofdvijand, die in ons menszijn verblijft, en hoe meer we tot waarachtige [Orthodoxe] mensen worden.

Heden ten dage zie je echter steeds meer dat ‘modernisering’ in het christelijk denken op zoek gaat naar een herziening van de ‘Heilige Canons’ betreffende het vasten en onthouden via een wetenschappelijke benadering [die van God afwijkt] zoals die tijdens de “Pan-orthodoxe synode” werden geformuleerd.
Een heilig voorschrift hieromtrent welke door de Heilige Geest in de Blijde Boodschap is geformuleerd kun je ‘onmogelijk’ aan de kant schuiven en deze vervangen door ‘eigengereide‘ invullingen, die beter bij de wereld passen.
Wanneer mensen de door God gegeven richtlijnen, niet langer in de Kerk van toepassing achten en deze over de gehele wereld gaan verkondigen – zal daarmee de wereld beslist niet gered worden.
Neen, de wereld geraakt in verwarring – terwijl er al zoveel chaos heerst – en zal een dergelijke handelswijze de wereld tot chaos leiden.
De Kerk dient het standpunt in te nemen zoals deze door Christus is vastgelegd, zodat de wereld die zich daaraan houdt gered zal worden. De Kerk mag als Lichaam van Christus in deze geen water bij de wijn doen, want dan zal de wijn niet langer de Goddelijke Kracht bezitten om de mens te redden.
Christus heeft niet voor niets gezegd:
    Komt tot Mij, allen, die vermoeid en belast zijt, en Ik zal jullie rust geven; neemt Mijn juk op je  en leert van Mij, want Ik ben zachtmoedig en nederig van hart, en jullie zullen rust vinden voor jullie zielen; want Mijn juk is zacht en Mijn last is lichtMatth.11: 28-30.

Neen, onze wereld van het -hier en nu- overleeft het niet, indien zij op dezelfde manier voort-raast.
De Kerk dient te blijven op de plaats die Christus heeft vastgesteld en slechts wie deze redding aanhangt, zal gered worden.
De Kerk dient geen water bij God’s wijn te doen, want dan zal de wijn niet langer God’s Macht bezitten om de mens te redden.
In het streven de leer aan te passen aan de tijd wordt het begrip van vasten en onthouden dat als  verouderd wordt beschouwd dusdanig omgevormd dat het niet meer uitmaakt welke stroming je wèl niet aanhangt – en leg je de basis voor een algeheel afglijden.
Veel geestelijke spelleiders schrikken er heden ten dage niet voor terug het vasten slechts als een min of meer gewoonte te gaan beschouwen en hebben met persoonlijke uitzonderingen op de algemene Canon het vasten en onthouden feitelijk de nek al om gedraaid.
Dat zij hierbij de menselijke verlossing in de geestelijke nood van de mensen teniet doen worden ‘en passant’ maar even vergeten.
Het vasten en onthouden heeft echter Kerk-breed een regelgevende functie en vormt het maximale wapen om het Geloof te bewaren door het samen te laten gaan met het gebed, zoals onze Heer en Verlosser dit ons heeft geleerd.
De heren Oppertoezichthouders, tussen-toezichthouders en toezichthouders dienen alsmede de hun navolgende spelleiders zich terdege bewust te zijn van het feit dat onze Heer gezegd heeft:
    Maar een ieder, die een van deze kleinen, die in Mij geloven, tot zonde verleidt, het zou beter voor hem zijn, dat een molensteen om zijn hals was gehangen en hij verzwolgen was in de diepte van de zee. Wee de wereld om de verleidingen tot zonde. Want er moeten verleidingen komen, maar wee die mens, door wie de verleiding komtMatth.18: 6,7.
De heren Oppertoezichthouders, tussen-toezichthouders en toezichthouders negeren door hun wereldgerichtheid de vele grote voordelen, die het vasten en onthouden met zich meebrengt:
[“     Wee u, schriftgeleerden en Farizeeën, jullie huichelaars, want gij eet de huizen van de weduwen op, terwijl jullie voor de schijn lange gebeden uitspreken. Daarom zult gij zwaarder oordeel ontvangenMatth.23: 14]
Degene die zowel de lichamelijke als de geestelijke voordelen van het vasten en onthouden aan den lijve hebben ondervonden – laat zich dan ook totaal niet beïnvloeden door wie dan ook.
In de traditie van de Orthodoxie vinden we nog steeds de schoonheid en waarheid van het vroege christendom en is het God, Die ons in onze roeping, als orthodoxe christenen, tegemoet treedt en het dient ons te verheugen indien wij anderen tegenkomen, die op zijn minst nog een deel van de waarheid behouden hebben.
De Eenheid van de Kerk welke via de Oecumene wordt nagestreefd, houdt niet in dat wij de Apostolische Waarheid ondergraven en daardoor onze mede-navolgers-in Christus in hun val tegemoet komen.
    Wanneer jullie naar de stem van de Heer, jullie God, luisteren door Zijn geboden en inzettingen te onderhouden, die in het Boek beschreven staan; wanneer jullie je tot de Heer, jullie God, bekeert met geheel uw hart en met geheel uw ziel.
[Weet dan, dat] Het Woord zeer dicht bij u is, in je mond en in je hart, om het [met je doen en laten] te volbrengen. Zie, ik houd u heden het leven en het goede voor, maar ook de dood en het kwaadDeut.30: 10-14,15.
Dit is slechts het wonderbaarlijke en waargebeurd verhaal van de mensheid, die God op z’n weg als voorbeeld durft te blijven stellen.

Apolytikion donderdag
tn.3.    Heilige Apostelen, bidt tot de Barmhartige God,
dat Hij de vergeving van zonden
moge schenken aan onze zielen
”.

Troparion donderdag
tn.2.    De trouwe Verkondigers van God,
Uw uitgelezen Leerlingen,
hebt Gij, o Heer, deelachtig gemaakt aan Uw goederen,
en doen binnentreden in de eeuwige rust.
Want hun zwoegen en sterven
was kostbaar voor U boven alle offers,
omdat U alleen de harten kent
”.