Orthodoxie, Vasten en onthouden – Basilios de Grote

Zijn zij die het leven van een dichter verrijken met woorden, of
zij die poëtisch onbewust leven – omgeven door K
racht van kennis of de zwakte van onschuld?
Betreft dit de theoretische vlam voor een betere wereld of is het slechts de praktische genegenheid voor een persoonlijk goed leven? Of draait het slechts om de eenvoud van leven ten opzichte van de aangeboden elegantie van het ongebreidelde?

Wat telt er meer wanneer je waarachtig wil leven? 
door ‘George Angelakis*
“Jij vraagt naar de Waarheid.
Jij, die door waarheid te kennen om kennis vraagt.
Jij die door kennis denkt je bestemming te kunnen achterhalen.
Jij die slechts de ongelovige Thomas uitkraamt?
       Leer allereerst de allergrootste Waarheid:
zoals het jezelf op gebaande verharde wegen te begeven, de historische oorzaak van al de dingen, ‘hetzij de feitelijke zichtbare als de onzichtbare’.
      Vrij van water is het landschap dat zich voor je uitstrekt.
Er zijn slechts enkele kleine oases, die je op je het juiste ogenblik zult  tegenkomen.
Veel reflecties, die je niet zullen bedriegen.
Ik volg de koers welke mij heeft laten zien.
Leren ‘horen en zien’;
Leren ‘analyseren en op een rij zetten’;
Leren ‘vragen te stellen naar het allergrootste’.
Leren  ‘genieten van de grootsheid van het kleine’.
Leren ‘geven en te nemen’.
Leren ‘te verduren en aan te dringen’.
Leren ‘dat de val van het oude, het nieuwe voortbrengt.
Leren ‘dat het oude ook zijn eigen bestwil had en ze te selecteren.
Leren ‘over je eigen sterke punten, overwin ze wanneer ze zwak blijken.
Leren ‘accepteren, hoe een nieuwe dag zich vandaag ontvouwt.
Een dat er nieuwe zon op komt; deze maakte van de gelegenheid gebruik.
Leren ‘dat morgen de ergste vijand van vandaag is, dat je net doet alsof er geen morgen is, of er geen tijd bestaat.
Haal toch geen kattenkwaad uit om je er vandaag vanaf te maken.
Maak je vandaag klaar voor de uitdagingen van morgen.
Nú kun je zien:
vandaag is dat gisteren onmogelijk leek.
Vandaag wil ik jou en ik denk nu dat je klaar bent voor de weg.
Haal wat echter wat meer water en neem dit onderweg mee vanuit de Bron,
want de voorspeller heeft voor de toekomst droogte en ontbering voorspeld”.
  * een wiskundige

Vasten en onthouden
Met wat we tot nu toe over vasten en onthouden hebben gehoord, zo houdt de Heilige Basilius de Grote ons voor:
  Wie heeft er ooit geleden aan vasten en zich ergens van onthouden?”
Bereken de financiële situatie van je huishouden op een vastendag en zet dat af tegen het resultaat op een gewone alledaagse dag.
Je zult gemakkelijk ontdekken hoe-veel je wint met vasten.
Bedenk daarbij dat zelfs belastingontvangers de belastingbetalers dan een beetje rustiger en ongestoorder laten leven.
Neem het vlees dus met een beetje respijt in de mond; laat je mond een kleine wapenstilstand maken, wanneer hij onafgebroken tevreden gesteld wordt.
Filosofeer daarbij over matigheid, terwijl hij, wanneer hij honger heeft, vergeet wat hij eerder heeft aanvaard. Iedereen die vast, heeft geen leningen nodig of zal daardoor rente dienen te betalen.
Vasten vormt voor de mens slechts een kans om tevreden te worden.
Omdat slechts dorst het eten en de honger zoet maakt, dit de tafel aangenaam maakt,
zo maakt vasten het eten tot een Heerlijke ervaring.
Dus indien je er op uit bent je tafel tot iets prettigs te maken, stel dan voor de verandering eens een periode van vasten in het vooruitzicht.
Maar indien je altijd omringd bent door rijk voedsel, ben je oneerlijk tegenover jezelf, omdat je het genot elimineert met de ultieme sensualiteit.
Niets bestaat, om niet veracht te worden dan het onaf-gebroken plezier.
Hoewel we daarentegen vaak naar voedingsmiddelen verlangen, die we zelden proeven. Daarom heeft onze Schepper de variëteit in ons leven uitgevonden, zodat we het genot van al Zijn goederen kunnen ervaren.

Observeer eens wat er in de natuur om je heen plaats vindt:
Is de zon niet helderder na de nacht?
Is slaap niet zoeter ná de wake?
Is gezondheid niet meer wenselijk na een periode van beproeving door ziekte?
De tafel wordt derhalve aangenamer ná een periode van het vasten, 
dat geldt voor iedereen, niemand uitgezonderd. Zowel voor de rijken die overvloedig te eten hebben, als voor de armen met minder voedsel.
Het is waar dat het ononderbroken gebed en het vasten verheven wordt tot de derde Hemel en de apostel Paulus, die onder de trots voor het lijden hoog gewaardeerd wordt:
    in moeite en inspanning, tal van nachten zonder slaap, in honger en dorst, tal van dagen zonder eten, in koude en naaktheid; [en dan], afgezien van de dingen, die er verder nog zijn, mijn dagelijkse beslommering, de zorg voor al de mensen2Cor: 11: 27,28;
Onze Heer en Verlosser begon Zijn openbare leven dan ook ná een periode van veertig dagen vasten, zie Matth.4: 2.
Allereerst diende Hij in het vlees op krachten te komen terwille van ons en aanvaardde vervolgens dat hij door de tegenstrever [de duivel] verzocht werd.
Laten wij ons daarom nèt als Hij ons voorbereiden op de strijd tegen de spirituele tegenstanders die ons staan op te wachten.
Zelfs . . . . . “     in het gebedshuis was iemand met een boze, onreine geest en hij schreeuwde met luide stem:
‘ Ha, wat hebt U met ons te maken, Jezus van Nazareth ?  Bent U gekomen om ons te verdelgen? Ik weet wel, Wie U bent: de Heilige van God’.

En Jezus bestrafte hem en zei: ‘Zwijg stil en vaar uit van deze mens’.
En de boze geest wierp hem in het midden neer en
voer van hem uit zonder hem enig kwaad te doenLuc.4: 33-35.

‘Waar de sterre stille bleef staan’, Marcel Beeckman 1975

In een dubieuze oorlogsvoering veroorzaakt  de aanwezigheid van een bondgenoot aan de zijde van een krijger de nederlaag van de ander.
Welnu, de geest en het vlees zijn met in elkaar in staat van oorlog.
Met wie en met welke persoon ga je verbintenissen aan? Aan wie maak je je ondergeschikt door Zijn wegbereider te zijn? 
Indien dat bondgenoten in het vlees zijn, zul je je geest slechts verzwakken.
Let er dus op wie je als metgezel kiest, zelfs spelleiders en toezichthouders van de Kerk kunnen de weg naar het Koninkrijk der Hemelen, – ‘de weg naar God‘ – behoorlijk bijster zijn, terwijl zij allianties met de geest in het vlees tot slaaf zullen maken. Omdat je je geest wilt versterken, dien je het vlees tot rust te brengen door te vasten.
⁌  De apostel Paulus houdt ons voor ogen:
Daarom verliezen wij de moed niet, maar al vervalt ook onze uiterlijke mens nochtans wordt de innerlijke van dag tot dag vernieuwd. 
Want de lichte last der verdrukking van een ogenblik bewerkt voor ons een alles verre te boven gaand eeuwig gewicht van heerlijkheid, daar wij niet zien op het zichtbare, maar op het onzichtbare; want het zichtbare is tijdelijk, maar het onzichtbare is eeuwig
2Cor 4: 16-18.

Mozes verbrijzelt de tafelen der wet – Rembrandt 1659, Berlin.

⁌  Mozes, diende om de Thora voor de tweede keer in ontvangst te nemen ook een tweede vasten in acht te nemen:
    De Heer zei tot Mozes: ‘ Schrijf u deze woorden op, want op grond van deze woorden heb Ik met u en met Israël een Verbond gesloten. En hij was daar bij de Heer veertig dagen en veertig 
nachten, brood at hij niet en water dronk hij niet, en Hij schreef op de tafelen de woorden van het verbond, de Tien WoordenEx. 34: 27,28.
⁌  Zelfs de Ninevïeten [zij met een voorliefde voor Ninus] zouden indien zij zelf en hun dieren niet zouden vastten, niet aan de ramp ontsnapt zijn:  “    Ieder, die de zonde doet, doet ook de wetteloosheid, en de zonde is wetteloosheid. En gij weet, dat Hij geopenbaard is, opdat Hij de zonden zou wegnemen, en in Hem is geen zonde. Een ieder, die in Hem blijft, zondigt niet; een ieder, die zondigt, heeft Hem niet gezien en heeft Hem niet gekend.
     Kinderkens, laat niemand u misleiden. Wie de rechtvaardigheid doet, is rechtvaardig, gelijk Hij rechtvaardig is; wie de zonde doet is uit de duivel, want de duivel zondigt van den beginne. Hiertoe is de Zoon van God geopenbaard, opdat Hij de werken des duivels verbreken zou.
Een ieder, die uit God geboren is, doet geen zonde; want het zaad (Gods) blijft in hem en hij kan niet zondigen, want hij is uit God geboren.
     Hieraan zijn de kinderen van God en de kinderen van de duivel kenbaar: een ieder die de rechtvaardigheid niet doet, is niet uit God, evenmin als wie zijn broeder niet liefheeft“ 1John.3: 4-10. 

een gerecht van linzen

⁌  Maar ook Esau, was degene die zich hierbij neerlegde en zich tot zijn broers ondergeschikte maakte? Was het geen eten? Dat is waarom hij zijn primaten heeft verkocht.
Wie heeft zijn lichamen in de wildernis achtergelaten?
Zij hebben degenen die Egypte’s vlees en goed voedsel zochten, niet verlaten. Zolang de Israëlieten alleen met Manna tevreden waren, versloegen ze hun geestelijke vijanden en niemand werd ziek.
Zoals we kunnen zien, helpt vasten niet alleen de geestelijke gezondheid, maar
het helpt ook bij de lichamelijke gezondheid. De Israëlieten die vastten en baden, werden niet ziek.  Maar toen ze zich de momenten herinnerden met het vlees en de ontheiligde slavernij in Egypte, werden ze afgestraft.
Ze woonden in de wildernis en werden niet gedwongen om het Beloofde Land te zien. Laat je alsjeblieft niet afschrikken door dit voorbeeld?
Denk niet dat je door de verscheidenheid aan opvattingen in de wereld wordt buitengesloten in het Hemelse beloofde land?
Het genieten van overvloedig en vettig voedsel creëert gasvorming in de ziel,
die, als een dichte wolk van rook, zal voorkomen dat de geest de gelukzaligheid van de Heilige Geest ziet.
Vasten is een krachtig wapen tegen de demonen.
Dit demonische geslacht kan niet op een andere manier worden vervolgd dan door gebed en vastenMarc.9: 29, zei onze Heer en Verlosser toen de demonen dor de volgelingen niet verdreven konden worden.
Met overvloedig eten, dronkenschap en verschillende smaakmakers wordt tevens ieder vorm van stompzinnig gedrag binnengehaald.

De jacht naar plezier verandert rationele mensen tot wellustige dieren, zij rennen ieder idool na dat op hun weg komt. Godslastering veroorzaakt tevens ontzettend perverse handelingen. Dat is de voornaamste reden dat vrouwen op mannen jagen en mannen op vrouwen; over verdere perversies dienen we in onze tijd maar beter het zwijgen toe te doen, de nationale pers ligt immers op de loer en verslindt, die het kan vinden.
Vasten reguleert ook het huwelijksleven, het voorkomt besluiteloosheid en legt consistentie op om de echtgenoten tot lifdevol gebed aan te zetten.
Maar beperk de deugd van het vasten niet tot het dieet alleen.
Waarachtig vasten is niet alleen onthouding van bepaald voedsel en drank,
maar tevens het verschijnsel van de geestelijke verwijdering die ontstaat als gevolg van hartstochten en  de gemeenschap van ongebreidelde zonde waarin men blijft hangen. 
H. Basilios de Grote