3e Zondag na Pinksteren – de Heilige Nieuwe Martelaren onder de Ottomanen

de wereld, door de ogen van een theoloog

      De lamp van het lichaam is het oog. Indien dan uw oog zuiver is, zal geheel uw lichaam verlicht zijn; maar indien uw oog slecht is, zal geheel uw lichaam duister zijn.
     Indien nu wat licht in u is, duisternis is, hoe groot is dan de duisternis!
Niemand kan twee heren dienen, want hij zal of de ene haten en de andere liefhebben, of zich aan de ene hechten en de andere minachten; gij kunt niet God dienen en Mammon.
        Daarom zeg Ik u:
Weest niet bezorgd over uw leven, wat gij zult eten of drinken, of over uw lichaam, waarmee gij het zult kleden. Is het leven niet meer dan het voedsel en het lichaam meer dan de kleding?
        Ziet naar de vogelen des hemels: zij zaaien niet en maaien niet en brengen niet bijeen in schuren, en toch voedt uw hemelse Vader die; gaat gij ze niet verre te boven?
        Wie van u kan door bezorgd te zijn een el aan zijn lengte toevoegen?
        En wat zijt gij bezorgd over kleding? Let op de leliën van het veld, hoe zij groeien: zij arbeiden niet en spinnen niet; en Ik zeg u, dat zelfs Salomo in al zijn heerlijkheid niet bekleed was als een van deze.
        Indien nu God het gras van het veld, dat er heden is en morgen in de oven geworpen wordt, zo bekleedt, zal Hij u niet veel meer kleden, kleingelovigen?
Maakt u dan niet bezorgd, zeggende: Wat zullen wij eten, of wat zullen wij drinken, of waarmee zullen wij ons kleden? Want naar al deze dingen gaat het zoeken der heidenen uit. Want uw hemelse Vader weet, dat gij dit alles behoeft.
        Maar zoekt eerst Zijn Koninkrijk en Zijn gerechtigheid en dit alles zal u bovendien geschonken wordenMatth.6: 22-33.

      Wij dan, gerechtvaardigd uit het Geloof, hebben Vrede met God door onze Heer Jezus Christus, door Wie wij ook de toegang hebben verkregen in het Geloof tot deze Genade, waarin wij staan, en roemen in de Hoop op de Heerlijkheid in God.
        En niet alleen [hierin], maar wij roemen ook in de verdrukkingen, daar wij weten, dat de verdrukking volharding uitwerkt, en de volharding beproefd worden, en het beproefd worden Hoop; en de Hoop maakt niet beschaamd, omdat de Liefde van God in onze harten uitgestort is door de Heilige Geest, die ons gegeven is, zo zeker als Christus, toen wij nog zwak waren, te zijner tijd voor goddelozen is gestorven.
       Want niet licht zal iemand voor een rechtvaardige sterven – maar misschien heeft iemand nog de moed voor een goede te sterven?
       God echter bewijst zijn liefde jegens ons, doordat Christus, toen wij nog zondaren waren, voor ons gestorven is.
       Veel meer zullen wij derhalve, thans door zijn bloed gerechtvaardigd, door Hem behouden worden van de toorn.
       Want als wij, toen wij vijanden waren, met God verzoend zijn door de dood van Zijn Zoon, zullen wij veel meer, nu wij verzoend zijn, behouden worden, doordat Hij leeftRom.5: 1-10.

Het Ottomaanse rijk
De troepen van moslimleider Mohammed II namen op 29 mei 1453 de grote stad Constantinople in; hoewel orthodoxe christenen al meer dan 1000 jaar hadden aangenomen dat het Byzantijns Christelijk Rijk zou blijven bestaan.
Zij hadden hun stad altijd de ‘door God beschermde stad’ genoemd en inderdaad tot dan toe was de stad beschermd gebleven ondanks de aanvallen van de zijde van zowel Russische als de troepen van de stad Venetië, welke tot op de dag van vandaag pronken met de kunstwerken van Byzantijnse grootmeesters.
Maar toe hun keizer, Constantijn XI, ten val kwam, werd de heilige stad van Byzantium de hoofdstad van een nieuw rijk, het Ottomaanse Rijk, geregeerd door een heidens volk, vijanden van Christus en het christendom, de moslims. In dat deel van de wereld viel er op dat moment een duistere wolk over de orthodoxe christenen.
In hun overweldigende haat tegen het christendom, aangewakkerd door de misdaden van de Latijnse Kruisridders, operaties die door christelijk Europa in de middeleeuwen werden gehouden, begonnen de moslim-Turken aan een vervolgingsoperatie die tot doel had om de kudde van Christus effectief aan banden te leggen.
Hun strategie was niet minder wreed dan die van andere atheïstische fascisten, die in de huidige samenleving, God noch gebod kennen, om hun macht ten toon te spreiden; de parallellen met de huidige Islamitische staat zijn opvallend.
De meeste kerken en kunstwerken herinnerend aan de historie van vroegere tijden werden vernietigd, enige kerken, die wel van nut konden zijn werden omgebouwd tot moskeeën, zoals het majestueus bouwwerk de Hagia Sophia in Constantinopel. Net zoals in latere periode Petersburg werd veranderd in Leningrad werd de naam van Constantinopel verandert in Istanbul – dictators zijn weinig orgineel.
Hun verplaatsbare iconen werden vernietigd en hele muren van inspirerende en stralende mozaïeken werden bedekt met verf of gips. Kruisen werden van de koepels verwijderd en verwisseld door Moslim symbolen. De schoonheid van de Hagia Sophia werd verkracht door er minaretten bij te bouwen als speren ten teken van hun snoeimessen tegen al wat in hun nabijheid kwam.

stromende bloed rond de Turkse vlag

In 330 na Chr. wijdde keizer Constantijn de stad Constantinopel toe aan de Theotokos en hij voegde een ster toe aan de beginnende halve maan, die al het symbool van de stad was. Toen de Turken de stad veroverden, her-noemden zij deze stad tot Istanbul. Zij namen het bestaande symbool van de halve maan met daarin de ster en veranderden het zo tot een Islamitisch symbool. Het Rode Kruis gebruikt in Islamitische landen de rode halve maan op een witte achtergrond als alternatief voor het rode kruis symbool.

Strikt genomen kent de Islam geen symbolen, in tegenstelling tot veel andere culturen mogen de moslims helemaal geen beeltenis maken van Allah [Arab. God] of van zijn profeet Mohammed; zij mogen zich enkel bedienen van teksten, zoals ‘God zij geprezen’[Subhan-Allah], ‘eer aan God’[Alhamdulillah] en ‘God is groot’ [Allãhu Akbar].

De moslims garandeerden christenen een definitieve plaats in de Turkse samenleving; maar dit betekende een zwaar ondergeschikte, een plaats van gegarandeerde minderwaardigheid. Orthodoxe Christenen dienden naast hun de normaal bestaande lasten – jaarlijks een hoofdbelasting betalen, zoals het afstaan van vee. Voor de Turken zijn het ongelovigen en ze hadden absoluut geen burgerrechten – zij dienden zelfs opvallende kleding [jurken] te dragen, waardoor zij van verre herkenbaar waren. Zij konden niet met moslims trouwen, noch mochten zij zich bezighouden met verkondiging op welke manier ook, niet in woord, niet in geschriften radio of van welke aard dan ook. In feite werd het als een misdaad beschouwd, gewoonlijk bestraft met de dood, om een moslim tot het christelijk geloof te bekeren. Nog steeds is het zo dat wanneer een moslim zich tot het Christendom bekeert, hij/zij zich het leven in de waagschaal stelt – de familie-eer dient gered te worden en er is geen ander pardon, dan de dood.
Alsof deze maatregelen nog niet genoeg waren, namen de moslims actief de leiding over van de kerkgemeenschap in hun contreien. De sultan beschouwde zichzelf ironisch genoeg als de ‘beschermer’ van de Orthodoxie, zogenaamd het voortbestaan van de kerk garanderend, maar het was feitelijk een vreselijke wurggreep, waarmee het christendom in de ban werd gehouden.  In dit systeem deinde elke patriarch een stevige vergoeding aan de Sultan te betalen alvorens hij kon worden toegelaten tot de patriarchale troon.

het bloed van Martelaren

De patriarch is/was niet in staat om het geld bij zijn toch al uitgebuite gelovigen te halen, aldus wordt/werd hij genoodzaakt een vergoeding op te eisen van elke nieuwe bisschop voordat hij hem in z’n bisdom installeert en deze verhaalt deze last uiteraard weer op z’n kudde gelovigen.
Door gebruik te maken van deze lucratieve handelspartner, dwingen/dwongen de Turken tot de  aanstelling van oude patriarchen, zodat er met een buitensporige snelheid nieuwe en herverkiezingen dienden plaats te vinden. De Turkse overheid dient de kandidaat voor het Patriarchaal Constantinopel nog steeds goed te keuren.
De meeste sultans waren zieke, door demonen geteisterde mannen, wiens irrationele heerschappij en ongebreidelde macht alleen maar de demorali-serende uitwerking van de Turkse heerschappij op de Kerk versterkten.

Niet zonder reden merkte een 17e eeuws handelaar in Istanbul op: “Elke goede Christen behoort met droefheid te overwegen zich aan dit regiem over te geven [moslim te worden] teneinde de eens zo glorieuze kerk te aanschouwen, die haar ingewanden scheurt en uitdeelt en hen als voedsel aan de gieren en de kraaien geeft”.
Stilzwijgend zijn heel wat families zich onder deze druk en ter verkrijging van privileges, zoals brood op de plank via een overheidsaanstelling, onder deze druk bezweken. Zo kom je in Turkije nog veel verlaten kerkjes tegen, die slechts uit toeristisch oogpunt nog overeind staan.  Het doel van de Orthodoxie in het Ottomaanse Rijk is simpelweg nog steeds een kwestie van overleven.
Ze konden er weinig van weten, in 1453, dat het zwaard van de Islam niet voor een generatie of twee, maar voor méér dan 500 jaar, tot an de dag van vandaag, al bijna zes ontzettend lange eeuwen van duisternis en moeilijkheden zou opleveren.

icoon van de Martelaren van Batak 1876 [Bulg.], de vergeten genocide!

Armeniërs, Bulgaren, Serviërs kunnen u hier heden-ten-dage nog veel meer van vertellen, maar vergeet deze tijd niet -president Erdogan- valt -met steun van een oud KGB-strijder -uit Moskou- zonder pardon de Koerden in Syrië aan en de wereld kijkt toe.
Maar zelfs onder dergelijke verwoestende omstandigheden laat God het ‘Licht van Christus’ niet onder hen uitdoven; zo goed en kwaad als het kan weet de Kerk zich in het midden en verre  oosten nog staande te houden; hoe? – door stilzwijgend de situatie te aanvaarden en de duivelse heersers hun zin te geven.

➥ Tot op de dag van vandaag verwijzen de ‘Nieuwe Martelaren’ op de Orthodoxe kalender van heiligen naar slachtoffers, die steeds maar opnieuw lijden vanwege hun Geloof onder het Ottomaanse juk. Hun leven is veelal niet bekend en toch vormen zij een -nog steeds niet afgesloten- rij van slachtoffers welke onder dit regiem vallen.

‘Servische actie’ Arch. Habakuk & Martelaren, 1815

⁌ Tot op de dag van vandaag blijkt het politiek systeem in Turkije af te wijken van de Joods- christelijke waarden en normen, zet het oude onmenselijk regiem openlijk zijn aloude gedrag voort – “voor degenen, die dit gedrag volhouden is geen weg onbegaanbaar” – de enige weg, die christenen overblijft is accepteren òf ten onder gaan.
Voor de westerse samenleving welke toch voornamelijk gebaseerd is op Joods-Christelijke principes dienen we -ook wat de politieke houding aangaat- ons niet te laten knevelen en waakzaam te blijven en ons niet laten verleiden tot gelijksoortige tegenacties.
Er zijn in het verleden vele beloningen gegeven in de vorm van geldelijk gewin en privileges aan die christenen die zich tot de moslimgodsdienst zouden bekeren.

Balkan oorlog 1878-79

Onze westerse maatschappij laat zich nòg àl te gemakkelijk verleiden door geldelijk gewin – je kunt uit de handel mèt een ‘dergelijke grote‘ groep mensen immers veelvuldig geldelijk gewin halen, wat hun waarden en normen aangaat – kijk je gewoon de andere kant op.
Wij, westerlingen, dienen ons echter absoluut geen zand in de ogen te laten strooien; ons hiervan te distantiëren – dit soort praktijken uit de weg te gaan.
Vele Christenen leven momenteel dagelijks nog in angst en beven, gaan nog steeds de Koninklijke  strijd aan met dit kamp van de tegenstander [de duivel] en handhaven in ‘het midden- en verre oosten’ nog steeds moedig -als strijdvaandel het Kruis van Christus- doordrongen van de heilige strijd het Christendom in de oorspronkelijke landen te handhaven, doorstaan zij verschrikkelijke martelingen. De overwinning van de martelaren wordt echter alleen vanuit een buitenaards perspectief begrepen, want zij bewaren diep in hun hart de worden van de Blijde Boodschap:
“            Want ieder, die zijn leven zal willen behouden, die zal het verliezen; maar ieder, die zijn leven verloren heeft om Mijnentwil, die zal het vinden.
              Want wat zou het een mens baten, als hij de gehele wereld won, maar schade leed aan zijn ziel? Of wat zal een mens geven in ruil voor zijn leven?
               Want de Zoon des mensen zal komen in de Heerlijkheid van Zijn Vader, met zijn engelen, en dan zal Hij een ieder vergelden naar zijn dadenMatth.15: 25-27

Een goede stellingname blijkt heden heden ten dage nog steeds te zijn:
Mensen gaan veelal voor direct resultaat, bevrediging van verlangens en gevoelens, dat toch maar bereiken – maar blijken zichzelf toch onderweg te verliezen”.
Christus is daar diep bezorgd over:
Hij wil ons het Eeuwige Leven geven, dàt is het Enige wat ons tot in het Koninkrijk der Hemelen overblijft”.
Daartoe roept Hij ons achter Zich, zoals Hij Petrus deed: “Ga verre van Mij, jij satan”, want wij hebben een ziel te verliezen en dat wil Hij niet.

Beeld van het Leven

Zorgen voor je ziel betekent, dat je de weg gaat achter Christus aan.
Dat is de weg van de radicale overgave van je zelf [ -je ziel, je leven- ] omwille van de blijde Boodschap.
Het is de bereidheid alles, ook je eigenste wezen, in te leveren om Christus te winnen.
De mens staat eerst dàn centraal wanneer z’n ziel opnieuw de hoofdnorm wordt van het menselijk bestaan.
Ofwel: ‘Christus wordt mijn leven!‘;
In Hem heb ik een wereld te winnen‘;
een nieuwe Hemel en een nieuwe aarde.

Apolytikion     tn.2
Toen Gij, het onster’flijke Leven nederdaalde tot de dood,
hebt Gij de kracht der onderwereld gedood door de bliksem der Godheid.
En toen Gij de gestorvenen uit de onderwereld opwekte,
riepen alle Machten der Hemelen:
O Christus onze God, Schenker des Levens, ere zij U“.

Kondakion     tn.2
Gij zijt opgestaan uit het graf, Almachtige Verlosser,
en bij het aanschouwen van dit wonder stond de onderwereld verslagen.
De doden verrezen en heel Uw Schepping verheugt zich samen met U.
Ook Adan jubelt en het Heelal mijn Verlosser,
zingt U de lofzang zonder einde“.

Theotokion     tn.2
Onbegrijpelijk en hoog-Heerliik zijn alle Mysteriën
Die aan u voltrokken zijn, o Moeder Gods.
Verzegeld in reinheid en vast in maagdelijkheid,
zijt gij waarlijk Moeder geworden
en hebt gij de Ware God gebaard.
Smeek tot Hem dat onze zielen worden verlost
”.

Kondakion     tn.8. van de Martelaren
”  Als het eerstelingen-offer der natuur,
offert de wereld U,
de Heer en Schepper van het heelal,
de God-dragende Martelaren.
Bewaar om hun gebeden Uw Kerk in diepe Vrede,
door de Moeder Gods, Barmhartige“.