Orthodoxie & de godverlaten lage landen, ‘Heer onze Verlosser, verlos het wanhopige volk !’

Bid met elkaar om te kunnen overwinnen in de geestelijke strijd

      En terstond dwong Hij de discipelen in het schip te gaan en Hem vooruit te varen naar de overkant, totdat Hij de scharen zou hebben weggezonden.
En toen Hij de scharen weggezonden had, ging Hij de berg op om in de eenzaamheid te bidden. Bij het vallen van de avond was Hij daar alleen.
         Doch het schip was reeds vele stadiën van het land verwijderd, geteisterd door de golven, want de wind was tegen. In de vierde nachtwake kwam Hij tot hen, gaande over de zee. Toen de discipelen Hem over de zee zagen gaan, werden zij verbijsterd en zeiden: Het is een spook! En zij schreeuwden van vrees.
        Terstond sprak Jezus hen aan en zeide: ‘Houdt moed, Ik ben het, weest niet bevreesd!’.
Petrus antwoordde Hem en zei: ‘Heer, als Gij het zijt, beveel mij dan tot U te komen over het water’. En Hij zei: ‘Kom!’.  En Petrus ging uit het schip en liep over het water en ging naar Jezus. Maar toen hij zag op de wind, werd hij bevreesd en begon te zinken en hij schreeuwde: ‘Heer, red mij !’.
Terstond stak Jezus hem de hand toe en greep hem en zeide tot hem: ‘Kleingelovige, waarom zijt gij gaan twijfelen?’.
En toen zij in het schip geklommen waren, ging de wind liggen. Die in het schip waren, vielen voor hem neer en zeiden:

‘Waarlijk, Gij zijt Gods Zoon!’.
En toen zij overgestoken waren, kwamen zij in Gennesareth aan land
Matth.14: 22-34.

Onze Lieve Vrouwe“-toren , Amersfoort

Het kadastrale midden van Nederland wordt gemarkeerd door een toren, toegewijd aan de Al-heilige Moeder Gods, voor Orthodoxen ‘de Theotokos’, de God-barende. De stad Amersfoort heeft een rijke religieuze geschiedenis, evenals de kerkprovincie Utrecht, die van oudsher ‘de bakermat‘ is van het christelijk Geloof in de Lage Landen. Niet voor niets vind je er een skala aan voormalige kloosters en kerken, want haar tentakels verspreiden zich over geheel de Nederlandstalige BeNeLux.
Vanaf 1600 werd dit aanleiding de religieuze geschiedenis -een stimulans te geven- hetgeen als religieuze vrijheid werd ervaren, los komen van de verstikkende verkoop van aflaten en het kerkgezag vanuit het kerk als instituut.

Maarten Luther en Katharina von Bora –
portret door z’n vriend
Lucas Cranach, de oude 1529

Het was aanvankelijk helemaal de bedoeling niet een “eigen heilig gemenebest” via het protestantisme op te zetten; in deze richting werd de diepgelovige Luther door de conservatieve oppositie gedwongen, die hervormingen verwierp en de stroming bestempelde als zijnde ketters. De meest radicalen onder hen, beweerden dat met deze hervormingen de kerk in de handen van ‘de antichrist’ viel. De protesterende RK-gelovigen beschouwden zichzelf echter als een “stad op een heuvel”, een Lichtend voorbeeld van het religieuze leven en de praktijk voor de wereld. Luther werd als augustijner monnik door de conservatieve kerkgemeenschap verraden, middels de ‘inquisitie’ vervolgd en na zoveel eeuwen later zou je verwachten dat met name de kerkelijke macht, het instituut kerk hiervan geleerd zou hebben.

Christ, The Bridegroom, by Julia Bridget Hayes

– Voor alle duidelijkheid dienen we te beginnen met de bruidegom, Christus Zelf. Het valt op, dat nergens rechtstreeks in de Schrift vermeld wordt dat Christus de bruidegom is! De tekst die het dichtst in de buurt komt is die uit Openbaringen: “ Laten wij blij zijn en vreugde bedrijven en Hem de eer geven, want de bruiloft van het Lam is gekomen en Zijn vrouw heeft zich gereedgemaakt; en haar is gegeven zich met blinkend en smetteloos fijn linnen te kleden, want dit fijne linnen zijn de rechtvaardige daden der heiligenOpenb.19: 7,8.
– Uit de context van Openbaring kunnen we echter wel opmaken dat met het Lam Christus wordt bedoeld. Tegen de volgelingen van Johannes de Doper gaf Jezus wel een hint dat Hijzelf de bruidegom is. Dit kunnen we lezen in: “ Toen kwamen de discipelen van Johannes tot Hem en vroegen: Waarom vasten wij en de Farizeeën wel, maar uw discipelen niet? Jezus zei tot hen: ‘Kunnen bruiloftsgasten soms treuren, zolang de bruidegom bij hen is? Er zullen echter dagen komen, dat de bruidegom van hen weggenomen is, en dan zullen zij vastenMatth.9: 14,15.”

John the Baptist – from Nazareth to Theophany

– Ten slotte sprak Johannes [de doper], die, te Enon bij Salim, doopte omdat daar veel water was, ook nog over Jezus als bruidegom. Dit is vastgelegd in: “ Die de bruid heeft, is de Bruidegom; maar de vriend van de Bruidegom, die erbij staat en naar Hem luistert, verblijdt zich met blijdschap over de stem van de Bruidegom. Zo is dan deze mijn blijdschap vervuld. Hij moet wassen, ik moet minder worden. Die van boven komt, is boven allen; wie uit de aarde is, is uit de aarde en spreekt van de aarde. Die uit de hemel komt, is boven allen; wat Hij gezien en gehoord heeft, dat getuigt Hij en Zijn Getuigenis neemt niemand aan. Wie Zijn Getuigenis aanvaardt, heeft bezegeld, dat God waarachtig isJohn.3: 29-33.
Dat Jezus de Bruidegom is, mag daarmee voldoende zijn aangetoond. Let wel dat de  Heer, Jezus Christus, Die in de toekomst Zijn bruid mag ontmoeten niet dezelfde Heer is die hier op aarde heeft rondgelopen. De ‘aardse’ Heer en Verlosser is immers gestorven! De Opgestane Heer, Die ten hemel is gevaren en aan de rechterhand van God op de Koninklijke Troon zit, is ‘ een Ander’.
Bijgevolg, mijn broeders, zijt ook gij dood voor de Wet door het Lichaam van Christus om het eigendom te worden van ‘een Ander’, van Hem, Die uit de doden opgewekt is, opdat wij ten opzichte van God vrucht zouden dragen. Want toen wij in het vlees waren, werkten de zondige hartstochten, die door de wet geprikkeld worden, in onze leden, om voor de dood vrucht te dragen; maar thans zijn wij van de Wet ontslagen, dood voor haar, die ons gevangen hield, zodat wij dienen in de nieuwe staat van de Heilige Geest en niet in de oude staat van de letter der WetRom.7: 4-6

Doopvont in de vroeg-christelijke Kerk

Voordat je een verbintenis aangaat, lees je het contract voordat je het ondertekent lees je het eerst nauwkeurig door. Zeker bij arbeidscontracten, waarbij ergens in de kleine lettertjes ongemerkt tegenvallers kunnen opduiken. Maar toch heeft iedereen, die ik ken, op de een of andere manier binnen de Kerk wel niet-openbare, verborgen geniepigheden meegemaakt. Ondanks de maatregelen om problemen te voorkomen lijkt het voortdurend zo te zijn dat mensen, die kerkelijk actief zijn, uit onverwachte hoek worden verrast. Wanneer je verder verdiept in het liefdewerk als de Bruid van Christus, heb je de indruk dat je niet zo gauw wordt overrompeld door een zekere vorm van tegenstand – in het ergste geval van verraad.
Maar waarom worden we zo verrast?
Op hoeveel verschillende manieren heeft God, Zelf in de Blijde Boodschap niet aangetoond dat de mens wispelturig is. Hoe vele keren is God Zelf hiermee niet geconfronteerd en maakte Hij Persoonlijk deel uit van zo’n zware tegenvaller?
De menselijke schandalige toekenning van deze eigenschap blijkt al uit zijn ongehoorzaamheid in de tuin van Eden; de mens is niet te vertrouwen.
Het scheelt vervolgens niet veel of de vrijmoedige inzet van de Bruid van Christus bezwijkt aan de stemming, die niet rechtstreeks tot uiting komt, maar voor ingewijden wel goed te merken is binnen de kerken. Het komt regelmatig voor dat gelovigen hierdoor een trauma ‘voor het leven’ oplopen, die hun geloofsleven niet langer normaal doet functioneren.
Het verslag van feiten, die al dan niet waar gebeurd zijn van de volmaakte romance tussen God en Gods volk is een aantrekkelijkheid met ups en downs.
Gods volk [de Kerk] neemt maar al te vaak aan dat hun belang ‘op een ander vlak ligt’, dan die van de uit het gevaar bevrijdende God die hen uit de slavernij heeft geleid en hen in de woestijn naar de geneugten van het beloofde land deed verlangen; een nieuwe Hemel en een nieuwe aarde.
In plaats daarvan willen ze rozengeur en maneschijn, borrelhapjes en wijn, een goed inkomen en om het kort uit te drukken het comfort van de wereld.

Gods Volk verwacht heil van boven

      Ontucht, wijn en most nemen het verstand weg. Mijn volk raadpleegt zijn hout, en zijn staf moet het voorlichten. Want een geest van ontucht doet hen dwalen, zodat zij zich in ontucht aan hun God onttrekken. Op de toppen der bergen slachten zij offers en op de heuvelen ontsteken zij die, onder eik, populier en terebinth, omdat de schaduw ervan aangenaam is. Daarom bedrijven uw dochters ontucht en plegen uw schoondochters overspelHosea 4: 11-13.
Verleiding en ontrouw moet voor ons -ingewijden- dus geen verrassing zijn en dàt ‘in de steek gelaten worden’, verraden te worden houdt zich ook op in de kerk-gemeenschappen.
Wanneer het mogelijk is dat Gods Volk [de Kerk] ’God Zelf’ kan verraden, waarom zouden we elkaar dan niet verraden?
Ik heb diverse voorgangers meegemaakt, die verschillende soorten van verraad hebben meegemaakt, zowel vanuit de leiding als vanuit het gelovige volk en dat zij er eelt op hun ziel mee hebben opgelopen, zal menigeen bevestigen.
Sommigen zijn in staat geweest om relaties te herstellen, sommige zijn verhuisd en hebben elders een ‘betere’ positie kunnen innemen, weer anderen hebben hun toog aan de wilgen gehangen, omdat de wonden te diep waren en hun ziel ‘niet’ te genezen was.

Geloof wordt regelmatig in de kerkgemeenschap ‘zelf‘ afgebroken

         Schandalig gedrag en verraad schendt het Geloof voor een respectvol iemand, die eerlijk is en goede bedoelingen heeft. Het breekt iets heiligs, een uitgesproken of onuitgesproken belofte de ander te beschermen, de ander te ondersteunen, lief te hebben en de ander te verheffen. Dit vertrouwen kan door zowel grote als kleine voorvallen geschonden worden; maar het laat voor altijd het bedrogen en kwetsbare gevoel achter wat daardoor lang naklinkend is blootgelegd. Vaak is de pijn zó diep doorgedrongen, omdat de relatie niet datgene geboden heeft wat er van verwacht werd en blijkt het eeuwen te duren alvorens er weer van enige toenadering sprake is.
We christenen dienen allemaal ‘
het uiterste in onszelf’ te investeren, om zowel zelf als de ander te laten ontdekken dat een relatie, waarin wij geloven ‘wederkerig’ dient te zijn, òf niet soms.

Christus staat aan de deur en klopt

Je mag jezelf als een vreemdeling beschouwen‘, zoals de een of andere kerk kan verkondigen, aan wie slechts een ‘formeel‘ lid, of zich aangesloten heeft bij de christenen van dien aard.
Maar tegen jou’, zal Christus zeggen, ‘Jij bent een Goddelijk kind, een kind van God. ‘Ik’ heb je gedoopt door Mijn Heilige Geest, ‘Ik’ heb je bevestigd. ‘Ik’ heb met jou een Verbond gesloten en je in ‘Mijn’ huwelijk gekroond, ‘Ik’ beschouw je als ‘Mijn’ eigen kind. ‘Mijn deur’ staat voor je open. Je mag komen op elk moment dat je maar wilt”.
Want het is uiteindelijk de wil van de mens die zijn terugkeer tot Christus definitief zal maken, ook wanneer je Anglicaans, oud [Katholiek] gelovig, Protestant of Vrijzinnig bent; het is “Christus”,
Die de uiteindelijke Pantocrator is en niet de menselijke instituten.

Mensen hebben vaak genoeg meegemaakt dat iemand met een leidinggevende functie in de kerkgemeenschap, met wie zij samenwerkten, tegen hen had gelogen. Zij kwamen die leugen niet alleen ‘tégen’, maar ontdekten dat anderen, hier eveneens weet van hadden en gewoonweg zwegen. Zij wisten van het bedrog en het werd de goegemeente niet verteld – om reden ‘geen slapende gelovigen wakker te maken’ òf om ‘hun eigen leventje niet te laten verstoren’; aldus werd ‘hun christelijke ziel aan de duivel verkocht’.
De pijn van dit soort slagen in je gezicht, kom je nimmer te boven; de angel van de leugens, het gedraai; het vreselijk gevoel voor de gek te zijn gehouden; het besef dat je door mensen, die jij vertrouwde, voor de mal werd gehouden.
Het is als een ervaring van de steken, die een reusachtig kwal nalaat, die z’n tentakels het gif over je heeft uitgestort.
Het gif van het verraad liet zich voortdurend  af- en toenemen en was tot in de uitersten van de ziel doorgedrongen. De leugen werd als een piep in de oren, die nimmer meer is verdwenen, zo verstrekkend zijn de gevolgen van dit soort gebeurtenissen.
Ik ken ook ‘heden-ten-dage’ nog voorgangers, die onder hun aanhangers hun scherpste beoordelaars hebben meegemaakt; dit soort leden van de kerkgemeenschap, deze medewerkers en vrijwilligers gaven hen kracht en dit zijn dezelfde mensen, die het vuur uit hun sloffen liepen om de functie van psalmist, het onderhoud en schoonhouden van de kerkruimten, de catechese, de organisatie van de feestdagen, het verzorgen van de koffie en noem maar op te vervullen.
Wanneer dit de voorgangers zelf overkomt betreft dit veelal kleine aangelegenheden, maar het komt ook voor dat dit in een gemeenschap en hele bevolkingsgroepen verlammend kan werken.
Wat we zelf doen met dit soort verraad, dit beschadigen van vertrouwen kan sterk variëren en zijn er momenten waarop je het recht hebt om je ‘eigen weg’ te gaan.
Geestelijke mishandeling kan tenslotte nimmer worden getolereerd. Misbruik door de kerk, en zeker van degenen, die met de leiding, het gezag zijn belast kan maatschappelijk niet worden aanvaard.
– Het is ‘goed’ om dit soort zaken aan de kaak te stellen en het is voor jezelf gezond om je uit dergelijke instituten terug te trekken. Maar dit soort zaken kunnen niet onder de mat worden geschoven en zullen hoe dan ook littekens achter laten.
Ik geef toe dat kerkgemeenschappen met de nodige voorzichtigheid benaderd dienen te worden en dat vertrouwen gekoesterd dient te worden. Daarom is toezicht van de omgeving in elke positie van de Kerk [van hoog tot laag] dan ook noodzakelijk – want de menselijke geest waait waarheen des wil en dat is niet altijd in de Goddelijke richting, Die de Heer en Verlosser in Zijn Blijde Boodschap bedoeld heeft.
Zet je dus schrap en bezin je voor je ergens aan begint, maar weet dat je nog steeds van Christus en van Zijn Lichaam dient te blijven houden, de Kerk, zoals Hij het bedoeld heeft. En wees ontzettend voorzichtig met instituten, opdat je niet opnieuw teleurgesteld zult raken.

Ik bezocht onlangs een orthodoxe eredienst, omringd door vluchtelingen,              – geslagen mensen uit een vreemd land -, die steun bij elkaar zoeken en ervaringen uitwisselen,  mensen die onze Heer en Verlosser oprecht lief heeft. Iedere bank in de ter beschikking gestelde RK gastkerk was gevuld met iemand voor wie onze Heer Zijn Leven gaf, iemand voor wie Hij alles -in het leven- heeft meegemaakt. We werden door de voorganger, de priester van die gemeenschap in de Arabische taal uitgenodigd en ik verstond de woorden die ik duizenden keren eerder gehoord heb:
    واضافانه بموته على الصليب، وينحدر الى الهاوية. لأنه ملأ الكون مع نفسه، وقد اطلق مخاض الموت نفسه فدية عن الموتى، التي بعنا كل خطيئة .. وارتفعت و في اليوم الثالث وبذلك تكون قد مهدت الطريق لجميع القيامة اللحوم من بين الأموات. لذلك لم يكن من الممكن لأصل الحياة تحت سلطة سيأتي من التسوس. وهكذا، فإن باكورة الراقدين أيضا كان بكر من الموتى “[باسلالقداس]“ – fonetisch: wa’adaf “anah bimawtih ealaa alsalibi, wayanhadir ‘iilaa alhawiata. li’anah mala alkawn mae nafsihi, waqad ‘atlaq makhad almawt nafsih fidyatan ean almutaa, alty baena kla khatiya .. wairtafaet w fi alyawm alththalith wabadhalk takun qad mahadat altariq lajamie alqiamat allihum min bayn al’amwati. ldhlk lm yakun min almmkn li’asl alhayat taht sultat sayati min altasaws. wahukdha, fa’iin biakwrat alraaqidin ‘aydaan kan bikr min almawtaa “[basla-alqdas] – Nederlands:
  Hij heeft Zichzelf gegeven als losprijs voor de dood, waaraan wij allen verkocht waren door de zonde. Door Zijn kruisdood is Hij afgedaald in de hades. Doordat Hij het heelal met Zichzelf vervulde, heeft Hij de smarten van de dood ontbonden. Hij is opgestaan op de derde dag en heeft zo de weg gebaand voor alle vlees tot Opstanding uit de dood. Het was immers niet mogelijk dat de Oorsprong van het Leven onder de macht zou komen van het bederf. Zo werd de Eersteling van de ontslapenen ook de Eerstgeborene uit de dodenBasilios-Liturgie.
Ik heb die woorden gelezen.
Van jongs-af-aan- heb ik die woorden gehoord. Ik heb de strekking van die woorden gedeeld met diverse christelijke gemeenschappen: Rooms Katholiek, Oud Katholiek, Protestants, Anglikaans, diverse orthodoxe geledingen – in het Latijn, Nederlands, in het Duits en het Frans, Engels, Italiaans en Spaans.
Maar voor de eerste keer, klonken  deze Arabische woorden in mijn oren als een trompetgeschal:
كان واضافانه بذل نفسه فدية عن الموتى، التي بعنا كل خطيئة.” من الليل …” – “   Hij heeft Zichzelf gegeven als losprijs voor de dood, waaraan wij allen verkocht waren door de zonde “.

Het groot en Heilig Kruis van Christus, onze Verlosser

God leed als vleesgeworden mens, in het vleesgeworden Woord, aan het verraad uit de handen van één van Zijn volgelingen – degene van wie werd verondersteld dat die Hem zou steunen, stond voor Hem, hield op z’n eigen wijze van Hem, maar verkocht Hem voor winst.
De gevolgen waren enorm en het veroorzaakte ontzettend veel leed.
Zijn eigen moeder, de Theotokos, de God-barende, keek toe hoe Hij gemarteld werd en uiteindelijk geëxecuteerd.
En de verrader zelf werd zo overmand door verdriet dat hij zich het leven benam.
En Zijn andere vrienden hielden zich afzijdig en hebben Hem evengoed verraden, ontkenden zelfs dat zij Hem kenden, tot Zijn volgelingen behoorden.
Verraad, het ontbreken, verbreken van de onderlinge saamhorigheid [trouw] laat een spoor van vernietiging na. Het is méér dan een doodssteek, welke de menselijke ziel doorboort, ’
het scheidt de mens van het Goddelijk hart, de Liefde- ’.
كان للخيانة من الليل …” – “In de nacht werd Hij verraden …
en de priester aan het altaar gaat verder:
“ “
في نفس الليلة التي هو نفسه أعطى لحياة العالم، وأخذ خبزا في يديه المقدسة ودنس، خصصت لك، لقد أعطى الله الآب شكرا، المباركة، قدس، وكسر: وتبريده لأتباعه والرسل، قائلا: خذوا كلوا هذا هو جسدي الذي كسر لك لمغفرة الخطايا “ – fonetisch: “fy nfs allaylat alty hu nafsuh ‘aetaa lihayat alealim, wa’akhadh khubzana fi yadayh almuqadasat wadansin, khusisat lika, laqad ‘aetaa allah alab shukraan, almubarakatu, qads, wakusr: watabriduh li’atbaeih walrusuli, qayila: khudhuu kuluu hadha hu jasdiun aldhy kasr lak lamaghfirat alkhataya “ – Nederlands:
  In dezelfde nacht waarin Hij Zichzelf overleverde voor het leven van de wereld, nam Hij Brood in Zijn heilige en onbevlekte handen, droeg het op aan U, God de Vader, dankte, zegende, heiligde en brak het: en gaaf het aan Zijn volgelingen en apostelen, zeggend: Neemt, eet, dit is Mijn Lichaam, dat voor U gebroken wordt, tot vergeving van de zonden”.

Christus Pantocrator icoon uit de 6e eeuw [bewaard in het Grieks-Orthodoxe Sint Catharina-klooster in de Sinaïwoestijn, Egypte] waarop Hij zegenend is afgebeeld. Dit is tevens het kruisteken zoals de oudgelovigen dat nog steeds maken. De twee vingers staan voor de dualiteit van de Christus: God en mens; de drie vingers symboliseren de Heilige Drie-eenheid.
Op de avond dat Hij werd verraden, deed onze Heer en Verlosser iets voor ons en via onze verbintenis met Hem, gaf Hij ons in ons christelijk Leven een Opdracht mee om iets voor Hem te doen. En aldus blijf Hij verbonden met Z’n bruid, Zijn Lichaam, de Kerk en het breken van het Brood met die Bruid [de Kerk] en de Liefde voor die christelijke gemeenschap.
En wanneer wij nu voor het probleem van de angel van het verraad gesteld worden, dienen wij ons te herinneren dat Onze Heer en Verlosser de pijnlijke steek oneindig veel meer voelde dan wij ooit zullen ervaren.
En vanwege hetgeen er voortvloeit uit wat Hij voor òns gedaan heeft, na de avond dat Hij werd verraden, blijven wij getrouwe christenen alleen Hem in onze eigen gekozen christelijke gemeenschap dienen uit Liefde voor Zijn bruid.

Apolytikion      tn.8
  Uit den hoge zijt Gij neergedaald, o Barmhartige,
en zijt drie dagen in het graf gebleven,
om ons van het lijden te bevrijden.
Gij zijt ons Leven en onze Verrijzenis;
Heer, eer aan U
”.

Kondakion     tn.8
  Nadat Gij zijt opgestaan uit het graf,
hebt Gij de doden opgewekt,
en Adam weer doen opstaan.
De einden der wereld jubelen
over Uw ontwaken uit de doden,
o Al-barmhartige
”.

Theotokion     tn.5
  Om ons zijt Gij uit de Maagd geboren,
en hebt Gij het Kruis ondergaan, o Goede.
Door Uw dood hebt Gij de dood overwonnen
en ons als God de Opstanding getoond.
Veracht het werk van Uw handen niet;
toon ons Uw mensenliefde, o Barmhartige.
Verhoor haar die U gebaard heeft:
de Moeder Gods, die voor ons bidt,
en verlos Verlosser het wanhopige volk
”.