2e Zondag van de grote en heilige vasten – Zondag van de H. Gregorius Palamas

Genezing van de Verlamde

    En toen Hij weder te Kapharnaüm gekomen was, hoorde men na enige dagen, dat Hij thuis was. En velen kwamen bijeen, zodat zelfs de ruimte bij de deur hen niet meer kon bevatten, en Hij sprak het Woord tot hen.
       En zij kwamen en brachten een verlamde tot Hem, die door vier mannen gedragen werd.
En daar zij deze niet tot Hem konden brengen vanwege de menigte [mensenmassa], namen zij de dakbedekking weg boven de plaats, waar Hij was, en
na het dak opengebroken te hebben, lieten zij de matras neer, waarop de verlamde lag.
       En daar Jezus hun Geloof zag, zei Hij tot de verlamde:
  Kind, uw zonden worden vergeven’.
Nu waren daar enige van de schriftgeleerden gezeten en zij overlegden in hun harten: Wat spreekt deze aldus? Hij lastert God. Wie kan zonden vergeven dan God alleen?
       En Jezus doorzag terstond in Zijn geest, dat zij aldus in zichzelf overlegden, en Hij zei tot hen:
‘ Waarom overlegt gij deze dingen in uw harten? Wat is gemakkelijker, tot de verlamde te zeggen:
Uw zonden worden vergeven, of te zeggen: Sta op en neem uw matras op en wandel?’.
Maar, opdat jullie mogen weten, dat de Zoon des mensen Macht heeft op aarde zonden te vergeven zei Hij tot de verlamde:
‘ Tot u zeg Ik, sta op, neem uw matras op en ga naar uw huis.
En hij [de verlamde] stond op, nam terstond zijn matras op en ging voor aller oog naar buiten, zodat zij allen ontzet waren en God verheerlijkten, zeggende:
‘Zo iets hebben wij nog nooit gezien!
’“ Marc.2: 1-12.

zegening door het groot en heilig Kruis

    En: U, Heer, hebt in den beginne de aarde gegrondvest, en de Hemelen zijn het werk van Uw handen; die zullen vergaan, maar Gij blijft; en zij zullen alle als een kleed verslijten, en als een mantel zult Gij ze oprollen, als een kleed zullen zij ook verwisseld worden; maar Gij zijt dezelfde en uw jaren zullen niet ophouden.
       En tot wie der engelen heeft Hij ooit gezegd:
Zet U aan mijn rechterhand, totdat Ik uw vijanden gemaakt heb tot een voetbank voor uw voeten? Zijn zij niet allen dienende geesten, die uitgezonden worden ten dienste van hen, die het heil zullen beërven?’.
Daarom dienen wij te meer aandacht te moeten schenken aan hetgeen wij gehoord hebben, opdat wij niet afdrijven.
       Want indien het Woord, door bemiddeling van engelen gesproken, van kracht is gebleken, en elke overtreding en ongehoorzaamheid rechtmatige vergelding heeft ontvangen, hoe zullen wij dan ontkomen, indien wij geen ernst maken met zulk een heil, dat allereerst verkondigd is door de Heer, en door hen, die het gehoord hebben, op betrouwbare wijze ons is overgeleverdHebr.1: 10-2: 3.

     Men hoorde na enige dagen [vasten], dat Christus weer thuis was gekomen en de mensen kwamen ‘en mass’ op Hem af. Hij sprak een Woord en vergaf de gelovige Verlamde vergeving van zonden. En toen de hooggeplaatste gestudeerde mensen zich hieraan ergerden; liet Hij hen als Heerser over Hemel en aarde zien Wie het in dit onder-maanse voor het zeggen heeft.
Juist op deze Zondag wordt benadrukt dat Christus als Zoon van God geopenbaard wordt door Zijn Mysteriën
– Hij is de Messias van Wie de profeet de opdracht kreeg:
    Ga, zeg tot dit volk:
‘ Hoort aldoor, maar verstaat niet, en ziet aldoor, maar merkt niet op.
Maak het hart van dit volk vet, maak zijn oren doof en doe zijn ogen dicht kleven, opdat het met zijn ogen niet zie en met zijn oren niet hore en opdat zijn hart niet versta, zodat het zich niet zal bekeren en genezen zal worden”
En toen vroeg ik: Hoelang, Heer? En de Heer antwoordde:
    Totdat de steden verwoest zijn, zodat er geen inwoner meer is, en de huizen, zodat er geen mens meer in is, en het bouwland verwoest is tot een wildernis en de Heer heeft de mensen ver van Hem verwijderd en het verlaten gebied in het land groot is.
Is daarin [niet] nog een tiende deel, dan zal dit weer verwoest worden. Evenals van een terebint [Hebr.=  אילון, terpentijnboom,die op een eik lijkt, De grijze stengels bevatten veel hars] en een eik na het vellen een stronk overblijft, zo zal zijn stronk een heilig zaad zijnIsaiah 6: 9-13.

Transfiguratie, verheerlijking op de berg Thabor

Doorgaans onderschatten we wat we wel niet in zeer korte tijd [40 dagen] kunnen bereiken en overschatten we wat er nodig is om er nòg iets van te maken. Door eenvoudig ergens structuur in aan te brengen, overzicht te verkrijgen, verwijder je de geestelijke ruis.
Overweeg daarom in deze periode – al is het maar een uurtje per dag – jezelf met Hogere zaken bezig te houden, en bewust te werken aan je toekomstig Leven.
                    Ging het vorige week over de acceptatie van het afbeelden van de iconen, deze zondag gaat het over de directe waarneembaarheid van die werkelijkheid door menselijk ogen, reeds hier op aarde; “ Het stralend Licht van de berg Thabor ” dat nog steeds wil schijnen in onze harten.

De Heilige Drieeënheid

Het Mysterie van de Drie-eenheid

De Goddelijke natuur van onze Heer en Verlosser bedekt Zijn menselijke natuur niet, Christus was geheel mens en geheel God en als God was Hij onderworpen aan iedere hongerige beproeving die zowel mannen als vrouwen op hun levensweg ontmoeten.
Hij diende net als wij Zijn eigen discipline over Zijn menselijke natuur te beoefenen teneinde vrij te blijven van zonden. Er werd  Hem geen speciale Genade toegespeeld, omdat Hij de Zoon van God was òf omdat Hij de doop met de Heilige Geest had ondergaan. Onze Heer en Verlosser trad de beproevingen met dezelfde middelen tegemoet die beschikbaar zijn voor elke gewone man of vrouw, die de Wil van de Vader, van God, tracht te volbrengen.
Wat waren die bronnen waaruit Hij putte?
In overeenstemming met het synoptische weergaven overwoog onze Meester telkens weer opnieuw de disciplines van het Gebed, de Heilige Schrift en de Gehoorzaamheid aan Zijn Vader.
Het is immers de Vader, Die Hem in Zijn Wijsheid als – ‘geheel mens en geheel God’ – geboren deed worden.

Christus, Zoon van God, het Licht der mensheid

Het bewijs hiervoor is dat Hij Zich tijdens Zijn leven voor en na iedere gebeurtenis acte gaf van de Zelfbeheersing waarover Hij beschikte, Die Hij toch tijdens Zijn menselijk bestaan hier op aarde zal hebben ontwikkeld.
Hij groeide dankbaar op in een heel bijzonder gezin en ook de aankondiging van Zijn Geboorte, welke wij morgen gaan vieren, spreekt boekdelen;
    De woning der rechtvaardigen zegent de Vader, de nederigen geeft Hij GenadeSpreuken 3: 33,34.
Wat dit aangaat was het gezin waaruit Hij voortkwam, zoals de engel Gabriël het formuleerde:
Vol van Genade” en was Zijn Moeder “de gezegendste onder alle vrouwen, die ooit hebben geleefd”.
Salomon gaat in al zijn menselijke wijsheid nog verder in de lofprijzing van het ideale gezin:
    Hoort, zonen, de tucht van een vader, en weest opmerkzaam, om inzicht te verkrijgen, want ik geef u goede leer; verlaat mijn onderwijzing niet.
       Want toen ik nog als zoon bij mijn vader was, teder en een enig kind voor het aangezicht van mijn moeder, onderwees mijn vader mij en zei tot mij:
    Laat uw hart mijn woorden vasthouden onderhoud mijn geboden, opdat gij moogt leven.
Verwerf wijsheid, verwerf inzicht, vergeet niet en wijk niet af van de woorden van mijn mond.
Verlaat haar niet, dan zal zij u bewaren, heb haar lief, dan zal zij u behoeden.
Het begin der Wijsheid is: verwerf wijsheid en verwerf inzicht bij al wat gij bezit.
Houd haar hoog, dan zal zij u verheffen, zij zal u tot eer brengen, wanneer gij haar zult omhelzen.
Zij zal een liefelijke krans om uw hoofd leggen, een sierlijke [doornen-] kroon zal zij u schenken’
Spreuken 4: 1-9.
Er wordt vaak gezegd er bestaat geen school voor het ouderschap; maar u ziet wij Gelovigen, Christenen, Joden en Mohammedanen hebben de ideale omstandigheden op een presenteerblaadje voorgeschoteld gekregen. 

Deze ervaring laat zien dat ook Christus’ hulpmiddelen van zelfbeheersing zich in de tijd van Zijn leven ontwikkelden.
– Niemand kon dagenlang vasten in de woestijn die er nog nooit eerder had gespeeld;
– geen timmerman kon de Schrift aan de duivel citeren, tenzij ze nauwkeurig en spontaan bekend waren;
– geen krachtige menselijke Geest, dan de Zijne kon Zich volledig aan God, de Vader onderwerpen.
En het Mysterie gaat voort dat deze drie, de Vader en de Zoon en de Heilige Geest in één liefdesband onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn in de Heilige Drieëenheid, waar de Vader is, daar is de Zoon en daar is de Heilige Geest, wat een schoonheid, wat een Licht, wat een groot Mysterie.
En daarom zingen we in ieder Goddelijke Liturgie: één is Heilig, één is Heer, Jezus Christus, tot Heerlijkheid van God, de Vader.

Hegoumen, vader abt

De Goddelijke Glorie, de Goddelijke Genadegave, het Goddelijk Licht.
De Gedachtenis aan de Heilige Gregorius Palamas stelt ons vandaag de Goddelijke Genadegave voor ogen, de  Goddelijke Glorie en het Goddelijk Licht.
H. Gregorius Palamas die leefde van 1296-1359, was na een doorlopen scholing van een intensief leven van gebed en strenge ascese van het monnikenleven, uiteindelijk bisschop van Thessaloniki gewijd, geheel op de wijze waarop dit in de vroeg-christelijke periode gebruik was.
Deze oorspronkelijke Hiërarch was als Johannes de Theoloog en wordt in de Orthodoxe Gemeenschappen als Hiërarch vereerd met vele superlatieven:
    bazuin der Theologie; de vuur-ademende moeder der Genade; het eerbiedwaardig vat van de Geest; de onwankelbare zuil van de Kerk; de grote vreugde van geheel de wereld; de rivier van Wijsheid; de lamp van het Licht; de heldere ster, die heel de Schepping verlicht”.
Naast het feit dat hij als sieraad van de monniken van de berg Athos wordt beschouwd, was hij als leraar van de Kerk ingewijd in het Mysterie van die Heilige Drieëenheid, prediker van het Goddelijk Licht.
Hij was als goede herder en leerling van Christus – de grootste onder de toezichthouders van Zijn kudde en heeft zijn leven ingezet voor Zijn Schaap’s-stal.
Hoe deze grote voorman met z’n kudde omging mag blijken uit zijn preek over de acht Evangelie-lezingen op Paasmorgen:
          De duisternis heerste buiten, het was nog geen dag, maar in deze graftombe was het vol met het Licht van de Verrijzenis. Maria had dit licht gezien door de genade van God: haar liefde voor Christus werd verlevendigd en ze kreeg het vermogen om engelen te zien…
Ze zeiden toen tegen haar:Vrouw waarom huil je? U ziet de hemel in deze graftombe of liever een hemelse tempel in plaats van een gegraven graf welke een gevangenis is… Waarom huilt u dan?’”… 

      Buiten was de dag nog weifelachtig, en de Heer maakt Zich door ‘Zijn Goddelijke Uit-Straling’ niet kenbaar, waardoor Hij [onmiddellijk] herkend zou worden aan het lijdende hart.
Daarom herkent Maria Hem niet…
Toen Hij sprak en Zich liet kennen…,
zelfs toen, ook al zag ze Hem levend, had ze geen idee van
Zijn Goddelijke Grootheid maar richtte zich tot Hem als
tot een eenvoudig mens van God …
In het enthousiasme van haar hart, wil ze zich vervolgens op de knieën werpen, en Zijn voeten aanraken.
Maar Hij zei tegen haar: “Raak Me niet aan…, want dit lichaam dat Ik nu heb is lichter en beweeglijker dan het vuur; het kan naar de Hemelen opstijgen en zelfs tot bij de Vader komen in de hoogste Hemel. Ik ben nog niet naar Mijn Vader opgestegen, omdat Ik me nog niet heb getoond aan Mijn leerlingen. Ga naar hen; het zijn Mijn broeders en zusters, want wij zijn allen kinderen van God, door het Geloof in Christus Jezus . . . conf. Gal.3: 26

Antiocheens Orthodox in Amersfoort

      De Kerk waarin we ons bevinden is het symbool van die graftombe.
Zij is zelfs méér dàn een Symbool: zij is, om het zo te zeggen, een ànder Heilig Graf.
Dáár bevindt zich de plaats waar men het Lichaam van de Meester neerlegt…;
dáár bevindt zich het Heilig offer-altaar.
Degene die dus met geheel zijn/haar hart naar het Goddelijk graf begeeft/snelt,
het waarachtige Verblijf van God…,
zal op de wijze van de engelen, leren van de woorden uit de geïnspireerde boeken,
over de Goddelijkheid en de menselijkheid van het vleesgeworden Woord van God.
Hij/zij zal zó zònder enige vergissing ‘de Heer Zelf ‘ zien…
Want degene die met Geloof naar de Mystieke tafel en naar het levensbrood erop kijkt, zal er in werkelijkheid het Woord van God zien dat voor ons vlees geworden is en onder ons is komen wonen conf. John.1: 14.
En hij/zij zal waardig zijn om Hem te ontvangen,
niet alleen ziet hij/zij Hem, maar hij/zij neemt ook deel aan Zijn wezen;
hij/zij ontvangt Hem in zichzelf opdat Hij er verblijven zal.

Broeder, zuster, wat ik het liefste zie is dat jij God, onze Heer Jezus Christus, vindt en liefhebt en ik beloof je dat je je daarbij ‘zalig‘ zult voelen, als bij de Heer, Die zojuist thuis is gekomen en waar de mensen in mijn ogen ‘en mass‘ op af dienen te komen.
Zònder God heeft ons leven immers geen zin, de mens wordt geroepen om zichzelf te verheffen, waarbij we ons tot God wenden.
God wordt geopenbaard in de Blijde Boodschap.
Het is de Heilige Drieëenheid, de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, Die samenhangend en onafscheidelijk zijn. Het doel van ons leven is om ons te verenigen met God.
Laten we ons met God vereenzelvigen, natuurlijk niet met Zijn essentie, wat onmogelijk is, maar met Zijn ongeschapen energie, zoals de heiligen van onze Kerk het formuleren. 

Maar zo lang ons hart vol is van onreine verleidingen, kunnen we ons niet verenigen met God, want het is onmogelijk voor de reine God om zich te verenigen met onreinheid.
Zie er daarom op toe mijn vriend[in], dat we een strijd aangaan tegen onze onreine en zondige passies. Dit overstijgt dan de haat en afgunst in de wereld, het gaat voorbij aan alle haat en kwaad. Het overstijgt de vleselijke passies en dit wordt beoefend door het mijden van rauw vlees en seks.
Wie Mij liefheeft” zegt onze Heer, teneinde ons te verlossen,
zal Mijn Geboden onderhouden.
En dit is Mijn bevel om elkaar lief te hebben

John.14: 23, 15: 12.
Liefhebben is iets anders dan toegeven aan wellustigheid.
Heb jij je naasten niet lief, dan houd jij je niet aan Mijn geboden, dan
negeer je Mijn Gebod en hou je niet van Mij.
Omdat God van nature goed en tevens genadeloos kan zijn, houdt Hij van Zijn schepselen, de deugdzame zal Hem verheerlijken en in z’n eigen voordeel God als de zijne beschouwen.
De liefde tot God overtuigt iedere gelovige om tijdelijk plezier te mijden en elke aanzet tot verdriet te verachten. Laat u derhalve door de heiligen overtuigen dat je slechts in Christus de waarachtige vreugde zult bezitten.

Het Goddelijk Licht
Eind november 1831 hadMotovilov een ontmoeting met de Heilige Seraphim van Sarov.
Na het gesprek met deze grote Russische Heilige heeft dezeMotovilov het gesprek op papier gezet, hetgeen tussen andere stukken bewaard is gebleven en geeft een schat aan informatie over het Goddelijk Licht.
Dit weergave van dit gesprek is een echte schat vanuit de orthodoxe literatuur, die voortkwam uit het verlangen van Nicholas Motovilov om het doel van het christelijke leven te begrijpen.
De H. Seraphim van Sarov wist dat Motovilov al vanaf zijn jeugd op zoek was naar een antwoord op het Goddelijke Licht
Deze Heilige Vader heeft hem gezegd dat het doel van het christelijk leven het verwerven van de Heilige Geest is:
We dienen de Heilige Geest in onze harten te laten binnenkomen. Alle goede dingen die we in Christus’ Naam doen, zijn ons door de Heilige Geest gegeven, en we kunnen ze vooral doen door gebed, dat altijd voorhanden is“.
Motovilov vroeg waar we kunnen weten of we de Heilige Geest hebben verkregen of niet: “Vader, hoe kan ik de genade van de Heilige Geest zien? Hoe kan ik zien of ze in me zit of niet? ” De heilige Seraphim sprak over hoe mensen de Heilige Geest verkrijgen en hoe we de geest van God in ons herkennen, maar Motovilov begreep het niet.
Toen haalde de vader zijn schouders op en zei: ” We zijn beiden nu in de Heilige Geest, mijn zoon. Waarom kijk je niet naar mij?
Op dat moment voelde Motovilov zijn ogen open gaan en zag hij het gezicht van de oude man schijnen als de zon. Zijn ziel was vervuld van vrede en rust, vreugde en blijdschap, werd zijn lichaamswarmte gekruist, en om hen heen ontstond een geur, zeer aangenaam.
Motovilov bang voor deze ongewone bovennatuurlijke verandering, maar vooral voor de heilige glans, zei: “Ik kan niet kijken, Vader, want je ogen knipperen als de bliksem en je gezicht schijnt als de zon
De heilige Seraphim antwoordde: “Wees niet bevreesd, vriend van God, nu bent u net zo helder als ik. Het betekent dat je in het licht van de goddelijke geest bent, anders zou je me niet kunnen zien zoals ik ben. Laten we de Heer danken voor zijn genade tegenover ons!
Toen begreep hij Motovilov met de geest en het hart wat Transfiguratie betekent door de neerdaling van de Heilige Geest op de mens. De heilige Serafijn verzekerde hem dat de Heer hem zou toestaan om de herinnering aan deze ervaring heel zijn leven te bewaren.
H. Seraphim zei daarop: “Het verwerven van de Heilige Geest is het ware doel van het christelijk leven, terwijl het gebed, vasten, aalmoezen en andere goede daden omwille van Christus slechts zijn middelen om de Heilige Geest te  verwerven“.
Menselijke inspanning doet de Genade van de Heilige Geest toenemen en in het belang van Christus beoefenen wij allerlei andere deugden. 
Bijvoorbeeld, zoals gebed en waakzaamheid jou meer Genade van God doet toekomen,
bid en let hier op; wanneer jouw vasten je veel van de geest van God geeft, vast, zoveel en zover je maar kunt opbrengen; en wanneer jouw genade wordt toegespeeld, onthoud dat dan en hou het vast in je binnenkamer. Onderken en waardeer op deze wijze elke deugd uit liefde voor Christus“.

Apolytikion
tn.4. ”   Toortsdrager van de Orthodoxie, Steun en Leraar van de Kerk,
Sieraad van de monniken, Strijder van de Theologen,
Roem van Thessaloniki, Prediker van de Genadegaven,
wonderdoende Gregorios,
bid onophoudelijk dat onze zielen worden gered“.

Kondakion
tn.8. ”   Heilig door God bezield instrument der Wijsheid,
stralende luidklinkende bazuin van de Theologie,
zo bezingen wij U, uit God sprekende Gregorios,
wiens geest zich gevestigd heeft in de eerste Geest.
Leid ook onze geest tot Hem, o Vader,
opdat wij mogen roepen:
Verheug u, Prediker der Genadegaven“.